موسسه تحقیقات حجامت ایران در سال 1356 با انگیزه یافتن یک روش درمانی موافق با فرهنگ اسلامی و بدون عوارض جانبی و فراگیر ، تشکیل شد تا بتواند بخش عمده ای از مشکلات درمانی مسلمانان جهان را با سنت الهی حجامت درمان کند . تحقیق پیرامون حجامت که با ورود فرهنگ طب کلاسیک از ردیف درمان های جوامع اسلامی خارج گردیده بود ، شروع و علی رغم جو فرهنگی و اجرایی نامناسب ، اطلاعات راجع به حجامت و طب اسلامی سازماندهی شد و پس از مراحل مقدماتی پژوهش و تحقیق در سال 1369 موسسه تحقیقات حجامت ایران به ثبت رسید . در سال 1380 طبق رای شورای محترم نگهبان قانون اساسی و دیوان عدالت اداری حجامت دارای جایگاه رسمی در نظام درمانی و بهداشتی کشور شد .این موسسه با داشتن بیش از 1460 نفر پزشک عضو رسمی در سراسر ایران و برخی کشورهای جهان ضمن انجام طرحهای پژوهشی پیرامون حجامت ، عهده دار نظام حجامت در کشور می باشد .اعضای هیات علمی و مشاوران موسسه تحقیقات حجامت ایران شامل هفتاد نفر از پزشکان و محققان در رشته های مختلف پزشکی ، روانپزشکی ، بهداشت و تغذیه ، زیست شناسی ، علوم پایه ، گیاه شناسی ، داروسازی و علوم اسلامی می باشد .

1) برگزاری دوره های تخصصی آموزشی ویژه پزشکان (شامل تدرس مبانی طب اسلامی ، شناخت طبایع و مزاجها ، کاربرد حجامت در درمان بیماریها ، گیاهان دارویی ، تغذیه و ...) 2) برگزاری دوره های عمومی آموزشی ویژه عامه مردم جهت آشنایی با طب اسلامی و حجامت 3) اجرای طرحهای پژوهشی ویژه عامه مردم جهت آشنایی با طب اسلامی و حجامت 4) اجرای طرحهای پژوهشی و تحقیقاتی پیرامون حجامت در مراکز علمی درمانی 5) ارائه مقالات علمی ، چاپ جزوات و تالیف کتب مختلف پیرامون مباحث طب اسلامی و حجامت 6) برگزاری همایش های ماهانه با حضور پزشکان و صاحبنظران از سراسر کشور پیرامون حجامت 7) تدوین مبانی تشخیص و درمان بیماریها بوسیله حجامت و رفتاردرمانی 8) هماهنگی اجرایی با وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی جهت پایه ریزی قانون مندی های مناسب برای تعیین جایگاه حجامت و طب اسلامی در نظام بهداشتی و درمانی کشور

حجامت اصطلاحا به روش خونگیری اطلاق می شود که جهت درمان بعضی از بیمارها بکار می رود و دارای سابقه تاریخی هفت هزار ساله می باشد و بعنوان یک سنت الهی در روایات و سیره پیامبران و ائمه اطهار علیهم السلام مطرح گردیده است و جزء احکام امضایی اسلام است و در طب سنتی نیز بعنوان رکن درمان به حساب می آید در زبان علمی از حجامت با عنوان زیر یاد می شود : Scarification,Wetcupping,Bloodleting,Drycupping البته با توجه به مفاهیمی که از دیگاه اسلام به دست می آید واژه های نامبرده کامل نیستند.

پس از معاینه و شرح حال بیمار ، موضعی که برای حجامت تعیین شده است ضدعفونی گشته سپس با لیوان حجامت که بصورت یکبار مصرف ساخته شده به مدت چند دقیقه بادکش می شود . بعد از ایجاد انبساط، توسط تیغ یکبار مصرف استریل جراحی چند خراش سطحی ایجاد می گردد آنگاه به تناسب وضعیت جسمی ، بالینی و عروقی بیمار در سه الی پنج مرحله از وی خون گرفته شده که حداکثر به 50 الی 70 سی سی بالغ می گردد در حجامت خشک مرحله خونگیری انجام نمی شود .

تلاش علمی برای توجیح حجامت در جهان آغاز شده است و تالیفاتی نیز در این زمینه منتشر گردیده است کتاب حجامت یک روش درمانی آزموده شده حاصل پژوهشی است که آقای دکتر یوهان آبله در کشور آلمان انجام داده است . کتاب cupping Therapy حاصل مطالعات آقای دکتر Ilkay chirali است که در کشور آمریکا انجام شده است . مرکز تحقیقات طب در ایالت نیویورک نیز مشغول فعالیت پیرامون حجامت است.در کشور چین پیرامون مکانیسم اثر و کاربرد حجامت گرم و خشک مطالعاتی صورت گرفته است . در کشور مصر پزشکان متخصص تحقیقاتی را پیرامون اثر حجامت بر بیماریهای گوناگون منتشرساخته اند . جمعی از پزشکان سوریه تحقیقاتی را پیرامون حجامت شروع کرده اند و گزارش اول آنان در کتاب داوء العحیب منتشر گردیده است . در دانشگاه شهید بهشتی ایران هم در سالهای 71 و72 چند طرح پژوهشی پیرامون حجامت اجرا گردیده است . از جمله مقایسه خون ورید و خون حجامت از نظر فاکتورهای بیوشیمایی ، مقایسه مواضع حجامت با مسیر مریدیان های طب سوزنی ، بررسی تاثیر حجامت بر بیماریهای عصبی و سردردهای میگرنی ، بررسی اثر حجامت بر سروتونین خون (که در دانشگاه تهران در شرف انجام است و گزارش اولیه آن در پنجمین گزارش بین المللی طب اسلامی در هندوستان در سال 1999 ارائه گردیده است)، بررسی نقش حجامت بر سیستم ایمنی (مطالعه ای است که در موسسه تحقیقات حجامت ایران صورت گرفته است) و همچنین مطالعه نقش حجامت بر تنظیم کلسترول خون تحقیق دیگری است که در سال 1381 در موسسه انجام گرفته است . در دانشگاههای کشور موضوعات متعددی بصورت پایان نامه دکترا تدوین شده است . پزشکان و محققان عضو موسسه تحقیقات حجامت ایران در تیم های گوناگون پژوهشی سازماندهی شده و درمان بیمارهای مختلف را با روش حجامت مورد تحقیق قرار داده اند و در این راه اطلاعات ارزشمندی را بدست آورده اند . گزارش اولیه این تحقیقات در بیش از 40 مقاله تدوین و در موسسه قابل ارائه می باشد .

خیر اطلاعات پیرامون حجامت در جامعه پزشکی محدود است بطور کلی در دانشکده های پزشکی ایران این موضوع تدریس نمی شود فقط در برخی از دانشگاههای آمریکا انگلیس آلمان و چین این موضوع بصورت کلاسیک تدریس می شود طبیعی است که وقتی پزشکان ما از ویژگی درمانی حجامت بی اطلاع هستند همه اقدام به این عمل نمی کنند . از سوی دیگر ایده هایی که مطرح گردیده است بسیار جدید است و بیش از پانزده سال از آن نمی گذرد .

در منابع طب اسلامی و سنتی ، حجامت بعنوان یکی از ارکان مهم درمان ذکر گردیده است و بیماریهای گوناگون را درمان می کند و بصورت اختصاصی در منابع طب اسلامی به شکل پیشگیرانه درمان همه بیماریها برشمرده شده است . موسسه تحقیقات حجامت ایران و شعب مختلف آن طی پژوهش های مستمر برروی بیش از پانصد بیمار تعداد 70 نوع بیماری را درمان نموده اند که تعدادی از آنها به قرار زیر می باشد . افزایش کلسترول و تری گلیسرید خون ، دیابت غیر وابسته به انسولین ، اوره بالا ، فشارخون بالا ، و فشارخون پایین ، غلظت خون بالا ، سرماخوردگی های مکرر ، آنمی (کم خونی) ، سرخچه ، آبله مرغان، سرخک ، زونا ، ایکتر فیزیولوژیک نوزادان ، پروستاتیت ، دیسمنوره ، الیگومنوره ، آمنوره ، هیپومنوره ، هیرسوتیم (پرمویی)، برخی از انواع ناباروری ، کیست تخمدان ، فیبروم رحمی ، ویار حاملگی ، مسمومیت غذایی و دارویی ، سردرد میگرنی ، تصلب شرایین ، اعتیاد به مواد مخدر ، هیپرتیروئیدی ، هموروئید ، افسردگی ، سنگینی سر ، اسپاسم عضلانی ، کاهش رشد و کوتاهی قد ، لاغری ، واریس ، کمردرد ، آرتروز ها ، آکنه و بثورات پوستی ، کهیر آفت دهان ، ریزش مو ، گرگرفتن بدن ، اپیستاکسی مکرر(خون ریزی از بینی ).

بیشترین کاربرد انواع حجامت در بعد پیشگیری از بیماریهاست و با مکانیسم های مختلفی از جمله سیستم ایمنی ، تنظیم ترکیبات بیوشیمی و هورمونی خون و تنظیم سیستم اعصاب خودکار بدن (سمپاتیک و پاراسمپاتیک ) موجب پیشگیری از بیماریها می گردد و بدین ترتیب کاربرد حجامت بیشتر در بعد پیشگیری است و جزو بهداشت پیشگیری طب اسلامی محسوب می شود.

آثار و نتایج و فواید حجامت در نوزادان و اطفال و نوجوانان فراوان است که به برخی از آنان اشاره می شود. 1-افزایش قد و وزن و جهش رشد اطفال 2-افزایش اشتها 3-افزایش مقاومت اطفال نسبت به بیماریها و کاهش سرماخوردگی و بیماریهای عفونی پس از حجامت 4-اختلالات رفتاری و ناهنجاری های عصبی کودکان بیش از 43 بیماری اختصاصی در اطفال قابل درمان است و نیز حجامت تاثیر ویژه ای در شادابی پوست و مو و افزایش هوش و حافظه اطفال و نوجوانان دارد

بطور کلی حجامت یک روش درمانی بدون عوارض جانبی است و اگر به صورت تخصصی از آن استفاده شود برتری های فراوانی نسبت به روشهای درمانی جاری مانند مصرف داروهای شیمیایی و جراحی دارد . مزیت های درمانی با حجامت را می توان بطور خلاصه بدین شرح بیان کرد : 1-حجامت یک روش درمانی بدون عوارض جانبی است. 2- حجامت برای کلیه سنین کاربرد دارد. 3- حجامت با حداقل توان فنی و تجهیزات اجرایی می تواند بیماریهای سخت و مزمن را درمان کرد. 4- حجامت هیچ گونه وابستگی فنی علمی و ابزاری به خارج از کشور ندارد . 5- حجامت چون یک دستور دینی است توان جلب تاثیرات روانی (سایکوتیک) در آن بالاست و از این طریق علاوه بر افزایش سطح درمان پذیری ، موجب تقویت فرهنگ و اعتقادات مذهبی و ارتباط انسان به خداوند تبارک و تعالی می شود بیماران جهت انجام حجامت باید به چه اشخاصی یا مراکزی مراجعه کنند؟ حجامت یک روش درمان پیپیده و دارای ظرافت های گوناگون می باشد که تجویز و اجرای آن زیر نظر پزشکان آموزش دیده عضو موسسه تحقیقات حجامت ایران و آشنا به مبانی طب سنتی و طب اسلامی باشد . این پزشکان همچنین باید پروانه حجامت مورد تایید وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی را دارا باشند و در دروه های بازآموزی موسسه نیز شرکت دائم داشته باشند تا از یافته های علمی جدید حجامت بهره مند گردد

تمامی بزرگان طب سنتی ایران از حجامت بعنوان یکی از ارکان مهم درمانی ذکر کرده اند محمد زکریاری رازی در کتاب الحاوی، شیخ الرئیس ابوعلی سینا در کتاب قانون در طب ، سید اسماعیل جرجانی در کتاب ذخیره خوارزمشاهی و عقیلی خراسانی در کتاب خلاصه الحکمه فی مجمع الجوامع به شیوه گسترده ای پیرامون حجامت و کاربرد آن صحبت کرده اند و از حجامت برای درمان بیماری های فراگیر و مهمی مانند سکته قلبی ، مالیخولیا ،سردردهای میگرنی ، بخشی از بیماریهای پوستی بهره می گرفته اند . در طب اسلامی و منابع مذهبی نیز توصیه های فراوانی به انجام حجامت شده است . رسول اکرم و ائمه اطهار علیهم السلام خود حجامت می کرده اند و روش انجام آنرا بیان فرموده اند و ویژگی های درمانی آن را برشمرده اند . در این زمینه بیش از پانصد روایت مطرح است که در کتاب حجامت از دیدگاه اسلام جمع آوری شده است . یکی از مهمترین روایاتی که در زمینه حجامت در منابع معتبر روایی ذکر شده و در ذیل آیه اول سوره مبارک اسری در تفسیر المیزان و برخی تفاسیر دیگر آمده است حدیث زیر می باشد حضرت رسول اکرم ص می فرمایند در شب معراج که به آسمان هفتم صعود کردم بر هیچ ملکی از ملائک گذر نکردم مگر اینکه گفتند یا محمد حجامت کن و امتت را به حجامت کردن امر بفرما همچنین در مورد ویژگی های حجامت حضرت رسول اکرم ص می فرمایند: حجامت درمان همه بیماریهاست

لطفا پيش از ورود به مطب حتي المقدور استحمام کنيد و با تن پاکيزه در اتاق حجامت حاضر شويد . علی رغم وجود روکشهای یکبار مصرف در مطب در صورت نياز ملحفه شخصي همراه داشته باشيد. شب قبل از حجامت استراحت کامل نمایید و از بی خوابی شبانه بپرهیزید. لطفا بدون عينک و دندان مصنوعي وارد اتاق حجامت شويد . براي تاثير گذاري بهتر و کاهش ناراحتي هاي احتمالي مثانه شما بايد خالي باشد . به اين نکته توجه فرماييد و دستياران حجامت را مطلع فرماييد . دوازه ساعت قبل از حجامت سيگار کشيدن ممنوع است . در صورت بارداري طول مدت بارداري خود را اطلاع دهيد . در حين حجامت انگشتر عقيق به دست نداشته باشيد. سابقه بيماريها و مصرف هرگونه دارو را به پزشک خود اطلاع دهيد . يک ساعت قبل از حجامت شربت ، آب انار يا عسل آب یا ماء الشعير و مايعات بنوشيد. هيچگاه با شکم گرسنه وشکم خيلي پر حجامت نکنيد (تنها صبحانه سبکی ميل کنيد ). دوازده ساعت قبل از حجامت نزديکي (مقاربت جنسي ) ممنوع است . جهت استمداد از پروردگار متعال براي شفا يافتن و گرفتن نتيجه درماني مناسب ، بهتراست با وضو باشيد و دعاي حجامت به نقل از امام رضا (ع) را پيش از حجامت قرائت فرماييد و صلوات بفرستيد (خواندن آيت الکرسي هم اثر شفا بخشي کاملي دارد). ترتيب و زمان بندي انجام حجامت براي فرد وابسته به طبع و مزاج وي متفاوت است که پزشک حاذق آن را معين و تجويز خواهد کرد . حجامت کردن بانوان در ايام عادات ماهيانه ممنوع است. هشت ساعت قبل از حجامت غذاهاي سرد ، تخم مرغ و ماهي ميل نشود. حجامت داراي ابعاد وسيع و نکات ظريف فراواني است که هر پزشکي واقف و مطلع از آن نيست سعي کنيد نزد پزشکاني حجامت انجام دهيد که داراي دانش و تجربه کافي پيرامون حجامت باشند. تفکر غلط رايج اين است که انجام حجامت سبب نوعی عادت و اعتياد به حجامت مي شود که اگر مرتب انجام نشود فرد احساس ناراحتي خواهد نمود اين گونه نيست و علت احساس نياز افراد به حجامت به دليل غليظ شدن خون و طبيعت آنان است .

حداقل تا 12 ساعت سيگار نکشيد هرچند بهتر است سيكار را ترك كنيد. تا 12 ساعت ورزش و کارهاي سنگين انجام ندهید و از خستگی اجتناب کنید تا 12 ساعت ماهي ، لبنيات ، تخم مرغ، غذاي شور و غذاهاي سرد و تند و تيز نخوريد و مایعات فراوان بنوشید. براي اينکه جاي خراش حجامت نماند سه شب متوالي قبل از خواب 0به مدت سه دقيقه قطعه اي پنبه آغشته به شير کرده و روي زخمها بماليد و يا روزي دو مرتبه با لايه اي عسل موضع را آغشته نماييد. 12 ساعت پس از حجامت مي توانيد استحمام کنيد اما موضع حجامت را فقط با آب خالي بشوييد و کیسه و ليف نزنيد. درصورتي که موضع حجامت کبود و متورم و دردناک بود جهت کاهش درد يخ را داخل نايلون گذاشته و چند مرتبه به مدت يک دقيقه روي موضع بگذاريد و برداريد . در صورت ادامه يافتن درد حتما با پزشک معالج تماس حاصل فرماييد. پس از حجامت گاهي ضعف سردرد ، سرگيجه ، تپش قلب ، گرفتگي عضلات و برخي ناراحتي هاي جزئي ديگر ممکن است پيش آید که اغلب پس از يک الي سه روز برطرف مي شود درصورتي که اين نارحتي هاي نگران کننده و آزار دهنده بود ، حتما با پزشک خود تماس بگيريد يا مراجعه حضوري کنيد (مصرف شربت عسل و مزه مزه کردن عسل هر دو ساعت يکبار بسيار مفيد است) . حجامت بار اول ممکن است تاثير چنداني نداشته باشد يا حتي گاهي اوقات بطور موقت براي مدت کوتاهي موجب افزايش برخي علائم بيماري و درد شود عجله نکيند با پزشک خود تماس بگيريد يا مراجعه کنيد تا شما را راهنمايي کند . پس از حجامت 12 ساعت نزديکي (مقاربت جنسي) ممنوع است . خون موضع حجامت معفو (قابل گذشت) است و حجامت شونده مي تواند تا زمان مورد نياز براي ترميم خراش جاي حجامت بدون شستشو نماز بگذارد.